گل اطلسی(آماریلیس)

خصوصیات گیاهشناسی گل اطلسی

گل اطلسی از گیاهان حساس به سرما به‌شمار می‌رود و گیاهی است که بعد از استقرار رشد نسبتاً سریعی دارد و ارتفاع آن ممکن است به بیش از ۶۰ سانتیمتر برسد. ساقه‌های آن بلند، پرزدار و منشعب بوده و این رشد زیاد عموماً به آن ظاهری متراکم می‌دهد. 

طلسی تنوع ارقام بیشماری داشته و هر ساله انواع جدیدتری به بازار می‌آید. گل‌های شیپوری بزرگی به رنگ‌های سفید، قرمز، بنفش، صورتی، زرد و ابلق و حتی اخیراً سیاه دیده می‌شوند و در طول تابستان و پائیز از اواخر خرداد تا آبان ماه بسته به شرایط آب و هوایی می‌تواند گلدهی داشته باشد. 

اطلسی از لحاظ نوع گل ممکن است کم‌ پر یا پر از پر باشد. از نظر ارتفاع گیاه نیز دو نوع پاکوتاه و پا بلند دارد. در نوع پاکوتاه گیاه به ارتفاع  10تا ۱۵ سانتیمتر می‌رسد و بوته پرگل و پر شاخ و برگ است گل‌های درشت و پرپری داشته و بیشتر مناسب کشت در حاشیه است و در اطلسی نوع پا بلند، ارتفاع گیاه ممکن است به بیش از ۶۰ سانتیمتر برسد. به سبب گلدهی زیاد و عادت رشدی، چه به صورت تکی یا همراه با گیاهان دیگر بسیار مناسب کشت به عنوان گیاهان آویزان در گلدان یا جعبه است. 

معمولا اطلسی در نقاطی که تابستانش سرد و مرطوب باشد عمل نمیآید که در این شرایط بوته قوی میشود و شاخه های بلندی ایجاد میکند ولی خیلی کم گل میشود . 

اطلسی معمولی یا دیپلوئید به راحتی کپسول­های درشتی از بذر تولید می­کند و بذرهای ریز موجود در آن بسرعت قابل جوانه زدن و کشت و کار هستند. بعد از برداشت بذرها ۴ تا ۶ سال قابل کشت می‌باشند. اما اطلسی­ تریپلوئید که پرچم­های آن به گلبرگ تبدیل شده بذر تولید نمی­کند بلکه تکثیرش از طریق رویشی صورت می­گیرد.  

شرایط محیط رشد گل اطلسی

گیاهان پیازدار به خاک های سبک احتیاج دارند. برای آماریلیس مناسب ترین بستر مخلوطی است از رس، ماسه، کود حیوانی پوسیده و خاکبرگ. این مواد را به نسبت مساوی با هم مخلوط کنید. 

گل اطلسی گیاهی است تا حدودی گرما دوست و روشنایی پسند. نور مستقیم آفتاب باعث شکوفایی گلهایش می گردد. مراقب باشید وقتی خاک خشک شد به آن آب بدهید. 

فقط زمانی به آن کود دهید که عمر گل هایش تمام شده باشد. بعد از پایان دوره گل دهی هر پانزده روز یکبار به آن کود بدهید. از پاییز که گیاه استراحت زمستانه را آغاز می کند کوددهی را قطع کنید. 

اواخر تابستان یا اوایل پاییز برگهایش زرد می شوند. جای نگرانی نیست زیرا دیگر موقع استراحت گیاه است، اما پیازهایش سرحال و سالمند. 

مناسب ترین درجه حرارت برای بیدار شدن آماریلیس از خواب زمستانه، حرارتی معادل ۱۶ تا ۱۸ درجه سانتیگراد است. در شرایط معمولی (در فضای باز) در اوایل بهار که درجه حرارت به ۱۶ تا ۱۸ درجه سانتی گراد می رسد به آرامی آبیاری را شروع کنید (همه روزه به آن آب دهید). اما قبل از آبیاری، خاک های سطحی گلدان را عوض کنید. 

با یک ابتکار و کمی صرف وقت می توانید آماریلیس را در فصل زمستان به گل دهی وادار کنید. به این ترتیب که پیاز آماریلیس را برای مدت یک شبانه روز در آب ولرم قرار دهید. سپس پیاز را داخل گلدانی که در آن ماسه ریخته اید بکارید (نیمی از پیاز خارج از ماسه باشد). ماسه را با مقدار کمی آب مرطوب نمایید و روی آن را با پاکت بپوشانید و در محل گرم (نزدیک بخاری یا شوفاژ) نگهداری کنید.

همه روزه پاکت را بردارید و به گلدان کمی آب دهید. در این صورت شاخه گل دهنده بهتر رشد می کند. پاکت را از روی گلدان بردارید و گلدان را به محل پر نور منتقل کنید. هر قدر به زمان گل دهی نزدیک می شوید فواصل آبیاری را بیشتر کنید (دو روز در میان و در موقع گل دهی سه روز در میان)  

تمیز کردن بوته و چیدن گل‌های خشک همیشه به ظاهر زیبای گیاه کمک می‌کند، بعلاوه این عمل دوره گل‌دهی آن را طولانی‌تر می‌کند.

آفات و بیماریها گل اطلسی

یکی از آفات مهم گل آماریلیس، کنه پیاز است. این حشره سفید رنگ، هشت پا دارد. کنه پیاز به پیاز گل خسارت می زند و موجب کم شدن رشد و زردی برگ ها می شود. ضمناً گل دهی گیاه متوقف می شود. برای حفاظت گیاهان از کنه ها، سمومی بنام کنه کش وجود دارند که می تواند مورد استفاده قرار گیرد. نگهداری پیاز گل در محل خنک و خشک موجب پیشگیری از انتشار این آفت می شود.  

حشرات ریز دیگری به برگ ها حمله می کنند. در صورت مشاهده آفات ِ برگ خوار گلدان را از اتاق خارج کنید و روی برگ ها حشره کش بزنید. 

گاهی آماریلیس در شرایط  نا مطلوب دچار بیماری می شود، مهمترین این بیماری ها، بیماری لکه برگی است. این بیماری که عامل قارچی دارد موجب ایجاد لکه های قهوه ای رو برگ می گردد. با استفاده از سموم قارچ کش عوامل بیماری زا را از بین ببرید.

تکثیر گل اطلسی

نکثیر گل اطلسی به دو روش به‌وسیله بذر و یا از راه قلمه انجام میشود. بذرهای گل اطلسی را در اواخر بهمن تا اوایل اسفند در گلخانه می‌کارند. در زمان انتقال در اواخر بهار گیاه را با خاک از گلدان بیرون آورده و در باغچه به فواصل ۲۵ سانتیمتر برای انواع پاکوتاه و کمی بیشتر برای انواع پا بلند می‌کارند. رشد اولیه آنها بعد از جوانه‌زنی بذر بسیار کند است و از این‌رو دوره پرورش نشاء آن نسبتاً طولانی و حدود ۱۲-۱۰ هفته است. بذرها بایستی سطحی کاشته شده و نیاز به نور دارند و نباید عمقی کشت شوند و به آبیاری بارانی ظریف و به صورت مرتب نیاز دارد.

در تکثیر به روش قلمه که مخصوصاً برای انواع پرپر استفاده می‌شود قلمه‌های ۱۵-۱۰ سانتیمتری از ساقه‌های نسبتاً ضخیم گیاه را جدا کرده و در شن یا خاک کشت کرده و این قلمه‌ها می‌توانند در چند ماه بعد گلدهی مناسبی داشته باشند. وقتی قلمه در تابستان گرفته شود، گیاهان به منظور رشد و گلدهی نیاز به نگهداری در فضای بسته جهت محافظت از سرما را دارند تا طی زمستان به گل روند.