کد: ۶۹۶
گل بگونیا یکی از محبوبترین گیاهان آپارتمانی و باغچهای است که به دلیل تنوع زیاد گونهها و زیبایی برگها و گلهایش، طرفداران زیادی دارد. در این مقاله به بررسی ویژگیهای علمی، شرایط نگهداری، انواع، بیماریها و روشهای تکثیر گل بگونیا میپردازیم تا با اطلاعات دقیق و مفید بتوانید بهترین مراقبت را از این گیاه زیبا داشته باشید.
دانستنیهای علمی درباره گل بگونیا
این گیاه ابتدا توسط گیاهشناس فرانسوی شارل پلومیه کشف و معرفی شد که برای مطالعه این گیاه به جزایر کارائیب (هائیتی) سفر کرد. همچنین، این گیاه به افتخار میشل بگون (Michel Begon)، فرماندار وقت آن منطقه، بگونیا نامیده شد. بگونیاها عمدتاً بومی مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری هستند و گونههای متنوعی دارند.
گل بگونیا و تنوع گونههای آن
این گونه شامل ۱۷۹۵ گونه مختلف گیاهی است. بگونیا بومی آب و هوای نیمهگرمسیری و گرمسیری مرطوب است. بهطور معمول بعضی از گونهها در هوای سرد و داخل خانهها به عنوان گیاه خانگی و زینتی رشد میکنند.
خصوصیات گیاهشناسی گل بگونیا
ویژگیهای ظاهری
گل بگونیا از گیاهان چندساله و اغلب همیشه سبز است که به خاطر برگها و گلهای جذابش کشت میشود. ارتفاع گونههای مختلف آن از چند سانتیمتر تا سه متر متغیر است و برخی از آنها رشد رونده دارند.
ساختار گل
این گیاه تکپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده هر دو روی یک گیاه قرار دارند. گلهای نر معمولا زیباتر و دارای ۴ گلبرگ با دو گلبرگ کوچکتر هستند، در حالی که گلهای ماده ۴ تا ۵ گلبرگ هماندازه دارند.
تقسیمبندی ریشهها
بگونیا از نظر ریشه به سه دسته غدهدار، ریزومدار و ریشه فیبری تقسیم میشود. گونههای غدهای خزانکننده و دیگر انواع معمولاً همیشه سبز هستند.
شرایط محیطی مناسب برای رشد بگونیا
محل رشد طبیعی
در طبیعت، بگونیا اغلب روی سایر گیاهان یا روی زمین به صورت انگل رشد میکند. برخی گونهها در مناطق کوهستانی سازگاری داشته و با قارچها همکاری میکنند.
نکات مهم در آبیاری
توصیه میشود از پاشیدن آب به صورت اسپری روی برگهای بگونیا خودداری کنید چون باعث ایجاد کپک میشود، به ویژه که برگهای پُرزدار بگونیا قطرات آب را نگه میدارند.
دمای مناسب
برای نگهداری بگونیا زمستانی بهتر است ابتدا چند روز در دمای ۱۵ درجه سانتیگراد قرار گیرد و سپس به محیط گرمتر منتقل شود. این کار باعث ماندگاری بیشتر گلها میشود.
تعویض گلدان و خاک مناسب
هنگام تعویض گلدان بگونیا، گلدان جدید باید بزرگتر باشد چون این گیاه به عمق خاک علاقهمند است. در کف گلدان از لایهای سفال خرد شده برای زهکشی استفاده کنید. خاک مناسب ترکیبی از برگهای پوسیده، کود حیوانی و کود گیاهی است که باید به طور منظم تعویض شود.
دوره استراحت گل بگونیا
بگونیاهای پرشکوفه پس از پایان دوره گلدهی نیاز به دوره استراحت دارند. در این دوره، آبیاری کم شده و دما به حدود ۱۵ درجه سانتیگراد کاهش مییابد. میتوانید پس از هرس کردن گیاه، آن را به گلدان جدید منتقل کنید و در محیطی گرمتر با آبیاری مناسب جوانهزنی و رشد مجدد آن را مشاهده کنید.
انواع گل بگونیا
۱. بگونیا رکس
برگهای قلبی شکل با لکهها و حاشیههایی به رنگهای سفید، سبز، نقرهای، خاکستری، سیاه یا قرمز دارد. نیازمند رطوبت بالا و آبیاری منظم از بهار تا پاییز است. هر دو هفته یک بار کود مایع دریافت میکند و تعویض گلدان سالی یک بار انجام میشود. تکثیر آن با قلمه برگ یا تقسیم بوته انجام میشود.
۲. بگونیا تکمهای
دارای ساقه آبدار و برگهای گوشتی در رنگهای متنوع به جز آبی است. غدههای آن باید در دمای ۱۳ درجه سانتیگراد زیر شاسی و در خاک مناسب کشت شود. پس از رسیدن بوتهها به ارتفاع ۵ سانتیمتر، به گلدان کوچک منتقل و کود حیوانی داده میشود. گلهای آن به صورت خوشههای سهتایی ظاهر میشوند و گلهای کناری مادهاند که باید چیده شوند تا گل میانی بزرگتر شود. این نوع نیاز به رطوبت زیاد و نور غیرمستقیم دارد و پس از پایان گلدهی آبیاری کاهش مییابد. غدهها پس از خشک شدن برداشت و ذخیره میشوند.
۳. بگونیا همیشه گل
مناسب گلدان و باغچه، با ارتفاع ۱۵ تا ۳۰ سانتیمتر و برگهایی سبز یا ارغوانی. نیازمند محیط گرم، نور آفتاب و خاک با زهکشی مناسب است. تکثیر این نوع از طریق بذر یا قلمه انجام میشود. بذر در اواخر زمستان در جعبه کشت و با فشار ملایم به خاک چسبانده میشود و در طول رشد، رطوبت کافی باید حفظ شود.
آفات و بیماریهای گل بگونیا
مشکلات رایج
- افتادن برگها در زمستان معمولاً به دلیل سرما است و با انتقال گیاه به محیط گرمتر (حدود ۱۳ درجه سانتیگراد) برطرف میشود.
- برگهای خشک و چروکیده نشانه کمآبی است که باید فوری آبیاری شود و گیاه به محیط خنکتر منتقل گردد.
- زرد شدن و بدشکلی برگها معمولاً ناشی از ویروس بوده و درمانی ندارد، در این صورت گیاه باید جدا شود.
بیماریهای قارچی و کنهها
سفیدک پودری قارچی باعث لکههای سفید روی برگ میشود که با قارچکش قابل کنترل است. کنههای عنکبوتی نیز با سم کنهکش هر ۴ تا ۱۰ روز یک بار قابل درماناند. پوسیدگی ریشه و ساقه که ناشی از قارچهای بیماریزا و آبیاری زیاد همراه با سرما است، معمولاً درمانپذیر نیست و منجر به از بین رفتن گیاه میشود.
روشهای تکثیر گل بگونیا
زمان و شرایط کاشت
تکثیر بگونیا معمولاً اوایل بهار انجام میشود و نیازمند شرایط نوری مناسب بدون تابش مستقیم آفتاب و رطوبت نسبی است.
روشهای ازدیاد
- کاشت بذر در دمای حدود ۱۶ درجه سانتیگراد.
- بگونیاهای غدهدار با قلمه پاشنهدار به طول ۸ تا ۱۲ سانتیمتر در دمای ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتیگراد تکثیر میشوند.
نتیجهگیری
گل بگونیا با تنوع زیاد و زیبایی منحصربهفردش، گزینهای عالی برای گیاهان خانگی و باغچهای است. با رعایت شرایط محیطی مناسب، مراقبت دقیق از آبیاری و خاک، و اطلاع از روشهای تکثیر و مقابله با آفات، میتوانید این گیاه دوستداشتنی را سالها به بهترین شکل پرورش دهید و از شکوفایی و شادابی آن لذت ببرید.