کد: ۶۹۹
گونه های معروف گل شاه پسند به صورت درخچه های بزرگ بوده که ارتفاعشان به بیش از ۴ متر هم میرسد.
گل شاه پسند در یک نگاه
گل شاه پسند درختی تیرهای از گیاهان گلدار همیشه سبز، از راسته لب گلیها (Lamiales) و تیره شاه پسندیان (Verbenaceae) است که دارای ۱۵۰ گونه میباشد ساقههای آن خاردار و برگهایش تخم مرغی و موج دار است و میوههای آن سمی هستند. بعضی گونه های آن عبارتند از: شاه پسند درختچهای (Lantana camara) شا پسند زمین کِش (Lantana montevidensis) شاه پسند ریزچین (Lantana rugulosa) شاه پسند زیرفون برگ (Lantana tiliifolia) شاه پسند سه برگچه (Lantana trifolia)
گل شاه پسند ، یا همان «پرچم اسپانیا»، به دلیل حلقههای رنگیاش شبیه پرچمی سهرنگ به نظر میرسد. گونهٔ Lantana camara در زیستبومهای گرم آمریکا زادگاهش است؛ از مکزیک و آنتیل بزرگ تا کلمبیا. اگر جایی آفتاب مستقیم، هوای نسبتاً خشک و خاک نسبتاً سبک داشته باشید، شاهپسند یکی از کمدردسرترین گزینههاست: بوتهای همیشهسبز که بین ۳۰ تا ۱۸۰ سانتیمتر قد میکشد و از اوایل خرداد تا پایان پاییز پیوسته گل میدهد. همین ماندگاریِ طولانیرنگ، این گیاه را به ستارهٔ مرزبندی باغچهها یا گلدانهای تراس جنوبی بدل کرده است.
گونه های معروف گل شاه پسند به صورت درخچه های بزرگ بوده که ارتفاعشان به بیش از ۴ متر هم میرسد. بعضی از انواع به صورت رونده بوده و بعضی گونه ها ارتفاع کوتاهی داشته و قابلیت نگه داری در گلدان را دارند.
گل های گل شاه پسند به صورت دسته ای بوده و حتی تنوع رنگی بر روی یک دسته نیز دیده می شود که معمولا قرمز- نارنجی و دورنگ هستند. گل شاه پسند جنبه ی تزئینی داشته و گل ها بی بو هستند.برگ ها زبر و سوزنی مانند است و ممکن است که در پوست ایجاد حساسیت کند. رشد این گیاه سریع است و در شرایط مساعد از اوایل بهار تا اواخر پاییز گل می دهد. میوهها و گلهای آن حشرات و پرندگان را به خود جذب میکند.
ترکیبات شیمیایی گل شاه پسند
گل های گل شاه پسند دارای رنگ ماورای بنفش هستند که پروانه ها و انواعی از مگس ها را به سوی خود جلب می کنند و منبعی از شهد را در اختیار آنها قرار می دهد. اگر از این گیاه در منزل استفاده کنید , به زودی شاهد رفت و آمد پروانه ها به این گل خواهید بود. بهتر است که این گیاه در مکانی کاشته شود که جمع کردن برگ ها و گل های ریخته شده آن راحت باشد و برای کنترل رشد گل شاه پسند بهتر است که آنرا هرس نکنید و تنها در بهار یا تابستان، ساقه های خشکیده را جدا کنید.
مطالعات نشان داده میوهٔ سبز شاهپسند حاوی «لانتادین» است که در نشخوارکنندگان، نکروز کبدی ایجاد میکند؛ پس از چرای آزاد گوسفند و بز جلوگیری کنید. در منازل دارای کودک یا حیوان خانگی، میوهها را پیش از رسیدن جدا کنید. نکتهٔ مثبت: بوی برگ خردشده برخی آفات و حتی مارمولک را دور میکند.
راهنمای گامبهگام تکثیر گل شاه پسند
۱. کاشت بذر در اواخر زمستان
بذرها را دوازده ساعت در آب ولرم بخیسانید تا پوست سختشان نرم شود.
در یک سینی نشا که با مخلوط برابر پیت و پرلیت پر شده، بذرها را نیمسانتیمتر زیر خاک بکارید.
دمای محیط را حدود ۱۸ درجه نگه دارید. در چنین شرایطی جوانهها معمولاً بعد از ده تا چهارده روز ظاهر میشوند.
وقتی دو برگ حقیقی رویت شد، نهال را با احتیاط به گلدانی کوچک (قطر ۸–۱۰ سانت) منتقل کنید. این جابهجایی جلوی دراز شدنِ ریشهها و ضعیفشدن ساقه را میگیرد.
۲. قلمهگیری در میانهٔ تابستان
ساقهای نیمهخشبی با طول ده سانتیمتر انتخاب کنید؛ یعنی بخشی که نه خیلی نرم و سبز است و نه کاملاً چوبی.
برگهای پایین قلمه را جدا و انتهای آن را در هورمون ریشهزا (پودر IBA یا ژل مخصوص) فرو ببرید.
در گلدانی پر از پرلیت مرطوب بکارید و روی آن یک کیسهٔ نایلونی شفاف بکشید تا رطوبت بالا بماند.
در دمای حدود ۲۲ درجه و نور غیرمستقیم روشن، قلمه بعد از سه تا چهار هفته ریشه میدهد. بهمحض دیدن برگ جدید، پلاستیک را بردارید تا گیاه به محیط عادی عادت کند.
نکات مهم در کاشت بذر گل شاه پسند
پر کردن سینی کشت
سینی نشا را تا حدود نیمه با بستر ضدعفونی و سبک (پیت ماس + پرلیت) پر کنید. خاک خامِ باغچه مناسب آغاز کشت نیست؛ چون هم سنگین است و هم احتمال دارد بذر آفتها و عوامل بیماریزا را در دل خود پنهان کرده باشد و زهکشی خوبی هم ندارد.مرطوبسازی بستر قبل از کاشت
پیش از پاشیدن بذر، مخلوط خاک را کمی آبیاری کنید تا رطوبت یکنواختی پیدا کند. این رطوبت اولیه باعث میشود دانهها پس از استقرار، جابهجا نشوند.پاشیدن بذرها و تأمین تاریکی
بذرها را روی سطح خاک بپاشید و بعد لایهای بسیار نازک از کمپوست روی آنها بکشید؛ تمام بذر باید از نور مستقیم در امان بماند، چراکه شاهپسند برای جوانهزدن به تاریکی نیاز دارد.دما و شرایط جوانهزنی
سینی را در محیطی گرم و تاریک با دمای ثابت حدود ۱۸ درجه سانتیگراد قرار دهید. طی ۱۵ تا ۲۰ روز جوانهزنی کامل میشود. هر زمان سطح بستر رو به خشکی رفت، بهصورت اسپری آبرسانی کنید.نور و تنظیمات پس از سبز شدن
بهمحض دیدهشدن بیشترِ جوانهها، سینی را به محل پرنور منتقل کنید. دمای روز ۱۸–۲۱ درجه و شب ۱۲–۱۵ درجه ایدهآل است تا گیاهچهها رشد محکمی پیدا کنند.انتقال به گلدان مجزا
وقتی اولین برگهای حقیقی شکل گرفت، هر نشا را با دقت به گلدانی کوچک منتقل کنید. پس از رفع آخرین یخبندان، نهالها را در باغچه با فاصلهٔ حدود ۶۰ سانتیمتر بکارید.نگهداری بذرهای باقیمانده
بذرهایی را که همان سال استفاده نمیکنید، در پاکت کاغذی داخل ظرف دربسته و در فریزر نگه دارید؛ محیط باید سرد و خشک باشد. تنها به اندازهٔ مصرف سال بعد بذر ذخیره کنید، چون با گذشت زمان توان جوانهزنی بهتدریج افت میکند.
آبیاری و تغذیه گل شاه پسند؛ چقدر و چگونه؟
برگهای زبر و سطح مومی شاهپسند تبخیر را به حداقل میرساند؛ پس این گیاه در برابر کمآبی تابآور است. قانون طلایی این است: هر بار بهاندازهای آبیاری کنید که آب از سوراخ زیر گلدان بیرون بزند، سپس صبر کنید تمام خاک تا عمق سه بند انگشت خشک شود. در گرمای تیر و مرداد ممکن است این فاصله سه روزه باشد، در پاییز به یکبار در هفته میرسد.
برای تغذیه، از اوایل اردیبهشت تا پایان شهریور هر بیست روز یکبار محلول کود فسفر بالا (فرمول ۱۰-۵۲-۱۰ یا ۱۵-۳۰-۱۵) بدهید. فسفر بالا ریشه را قوی و غنچهسازی را تحریک میکند. با سردشدن هوا کوددهی را متوقف کنید تا گیاه وارد فاز استراحت شود.
هرس هوشمند؛ بوتهای پرپشت و پُرگل بسازید
در اواخر زمستان که گیاه نیمهخواب است، شاخههای خشک یا بیش از حد بلند را تا یکسوم طول کوتاه کنید. این کوتاهسازی دو فایده دارد:
برگها و گلهای تازه روی شاخههای جدید ظهور میکنند و بوته جوان میشود.
با حذف قسمتهای مسن، گردش هوا بهتر میشود و خطر بیماری قارچی کاهش مییابد.
اگر قصد دارید شاهپسند را روی داربست یا قوس فلزی هدایت کنید، در بهار شاخهٔ مرکزی را به تکیهگاه ببندید و جوانههای جانبی را مرتب نیشگون بگیرید تا شاخههای فرعی متعددی شکل بگیرد؛ نتیجه، دیواری رنگین و متراکم از گل خواهد بود.
مشکلات رایج در نگهداری از گل شاه پسند و درمان سریع آنها
زردی ناگهانی برگهای پایین
اغلب نشانهٔ آبماندگی یا سنگینی خاک است. زهکش را بررسی کنید و اجازه دهید فواصل خشک شدن بین آبیاری بیشتر شود. اگر رگبرگ سبز و حاشیه زرد است، احتمال کمبود آهن مطرح میشود؛ یک نوبت محلول کلات آهن تجویز کنید.
سفیدک پودری روی برگ
در اقلیم مرطوب شمال یا گلخانههای سربسته شایع است. ابتدا برگ بیمار را هرس کنید، سپس هر ده روز یکبار محلول گوگرد مایع ۰٫۲ درصد یا جوش شیرین (یک قاشق غذاخوری در لیتر) اسپری کنید تا قارچ مهار شود.
هجوم شته یا تریپس
هفتهای یکبار پشت برگها را با آبپاش پُرفشار بشویید. برای کنترل کامل، میتوانید از صابون حشرهکش خانگی استفاده کنید: دو میلیلیتر مایع ظرفشویی در یک لیتر آب، اسپری تا زمانی که آفت ناپدید شود.
سمی یا دارویی؟ واقعیت را بدانیم
میوههای نارس گل شاه پسند سبزرنگ و تلخاند و حاوی ترکیبات لانتادین A و B. نشخوارکنندگانی که حجم زیادی از بوته را میخورند به آسیب کبدی دچار میشوند. با این حال برگِ بالغ، در طب سنتی برزیل برای پایینآوردن تب و همچنین ضدنفخ استفاده میشود. پژوهش تازهٔ ۲۰۲۲ در ژورنال Ethnopharmacology نشان داد که عصارهٔ متانولی برگ، ترمیم زخم معده را در مدل موش تسریع کرده است؛ ولی مصرف خودسرانهٔ خوراکی برای انسان توصیه نمیشود مگر زیر نظر درمانگر.
ایدههای خلاقانهٔ محوطهسازی با گل شاه پسند
نوار حاشیهای کممصرف: گل شاه پسند را با گازانیا و علف پامپاس ترکیب کنید تا حاشیهای همیشهرنگی و مقاوم به گرما بسازید.
پرچین کوتاه در فضای ویلایی: گونههای پاکوتاه را در ردیفی با فاصلهٔ ۴۰ سانتی بکارید؛ بهار آینده دیواری از نارنجی و صورتی دارید.
باغ پروانه: اگر بالکن آفتابگیر دارید، چند گلدان شاهپسند در کنار اسطوخودوس بگذارید؛ بعدازظهرها پروانهها مهمان دائمی خواهند شد.
تصور کنید حصاری از نارنجی، صورتی و زرد خانهتان را در بر گرفته و از بهار تا پاییز محله را چشمنواز کرده است!
اگر چنین باغچهای میخواهید اما وقت یا تجربهٔ کافی ندارید، تیم سیب آس در طراحی، تأمین نشا و نگهداری گیاهان کممصرف تخصص دارد. تماس بگیرید تا مشاوره رایگان باغچهٔ گل شاه پسند خود را دریافت کنید.
تماس با سیب آس: ۰۱۴۱۶۶۰۲۸۰۷۰
پاسخ به پرسشهای پرتکرار کاربران درباره گل شاه پسند
۱. چرا بوتهام گل نمیدهد؟
کمبود نور اولین مظنون است. گل شاه پسند دستکم شش ساعت نور مستقیم نیاز دارد. در گلدان، کود فسفر بالا هم میتواند گلدهی را بهوضوح افزایش دهد.
۲. آیا میتوانم زمستان آن را بیرون رها کنم؟
تنها در مناطق بدون یخبندان. اگر در شهری با سرمای زیر صفر زندگی میکنید، گلدان گل شاه پسند را به داخل ببرید یا خاک باغچه را با لایهای از مالچ برگ ضخیم بپوشانید.
۳. فاصلهٔ کاشت در باغچه چقدر باشد؟
برای رقمهای بوتهای، هر بوته ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر دور از بعدی کاشته شود. گونههای بالارونده فضای بیشتری—حدود ۶۰ سانت—میخواهند تا بتوانند شاخههای بلند تولید کنند.
۴. میتوانم گل شاه پسند را در گلدان کوچک نگه دارم؟
بله، اما گلدان گل شاه پسند باید حداقل سی سانتیمتر عمق و زهکش عالی داشته باشد. هر دو سال یکبار تعویض خاک یا سرزنی ریشهها لازم است.