کد: ۷۰۰
گل لاله عباسی گیاه مناسبی برای حاشیه ها، کنار پیاده روها و اطراف باغچه هایی است که می خواهیم حالت پرچین داشته باشند.
دانستنی های علمی گل لاله عباسی
هنوز در گوشه و کنار باغچه های خانه های قدیمی می توانیم نشان از چند گیاه لاله عباسی ببینیم که از سال های دور باقی مانده اند.در صورتی که عمر این گل زینتی زیبا به پایان رسد دوباره بوته های جوان حاصل از بذرهایی که به زمین ریخته شده رشد می کنند و باغچه را سرسبز نگه می دارند.
گل لاله عباسی گیاه مناسبی برای حاشیه ها، کنار پیاده روها و اطراف باغچه هایی است که می خواهیم حالت پرچین داشته باشند. از آنجایی که در شرایط مناسب تا یک متر رشد می کند پوشش خوبی برای دیوارها و مناظری است که نمی خواهیم خیلی جلوی دید باشند.
تفاوت گل لاله عباسی یکساله با چندساله در اقلیمهای مختلف ایران و کانادا
در نواحی معتدل ایران (کرج، تهران، اصفهان)، لاله عباسی بهصورت یکساله رشد میکند؛ زیرا دمای زمستان زیر ۳ درجه ریزوم را از بین میبرد. اما در جنوب ایران (بندرعباس، اهواز) و استانهای ساحلی کانادا مثل بریتیشکلمبیا با زمستان ملایمتر، گیاه چندساله و بلندقد (تا ۱٫۵ متر) میشود. در مناطق سرد کانادا (انتاریو، کبک)، ریزوم باید در پاییز خارج و در انبار خشک نگهداری شود، مشابه رفتار با گل کوکب. تنوع طول روز نیز مؤثر است؛
در عرضهای بالاتر کانادا، روزهای بلند تابستان باعث افزایش شاخساره گل لاله عباسی ولی تأخیر در گلدهی میشود. تغذیهٔ فسفر بالا در این مناطق کمک میکند گلدهی زودتر آغاز شود. بنابراین راهکار انتخابی وابسته به اقلیم است: یا بهصورت یکساله کشت کنید و بذر بگیرید، یا با خارجکردن ریزومها از سرمای شدید، چرخهٔ چندساله را حفظ نمایید.
خصوصیات گیاهشناسی گل لاله عباسی
گل های لاله عباسی زینتی و رنگ به رنگند. رنگ گل ها بنفش، زرد، عنابی، نارنجی، سفید یا قرمز است. در بعضی ارقام، رنگ یک گل ترکیبی از چند رنگ مختلف است که به آن زیبایی خاصی می بخشد. گل ها در اواسط تابستان شکفته می شوند اما باز شدن گل ها تا پاییز ادامه دارد.جالب اینکه هنگام روز گل های لاله عباسی کاملاً بسته هستند و فقط در روزهای ابری یا هنگام شب باز می شود.
هر بوته تعداد زیادی گل می دهد. همزمان با فرا رسیدن سرما، برگ ها و ساقه هایش به زردی می گرایند اما گل ها همچنان در انتهای بوته ها در جای خود قرار دارند، تا اینکه به تدریج پژمرده می شود. کاشت گل لاله عباسی به کسانی توصیه می شود که تبحر زیادی در گلکاری ندارند چرا که بذر این گیاه زود سبز می شود و ساقه های آن به سرعت رشد می کنند. لاله عباسی ها به صورت انبوه منظره بسیار دیدنی و جالبی دارند.
نقش گل لاله عباسی در جذب پروانه ها و زنبورهای گردهافشان به باغچه
رایحهٔ شبانهٔ گل لاله عباسی حاوی ترکیبات مونوترپن است که برای پروانهٔ سلطنتی (Danaus plexippus) و گونههای بومی زنبور عسل جذابیت بالایی دارد. تحقیقات باغبانی شهری نشان میدهد کشت نوار گل لاله عباسی در حاشیهٔ سبزیجات، گردهافشانی گوجهفرنگی را تا ۱۸ ٪ افزایش میدهد. از آنجا که گردهٔ این گیاه ارزش غذایی زیادی دارد، کلنی زنبورهایی که شعاع پروازشان زیر ۲ کیلومتر است در باغچهٔ شما ماندگار خواهند شد.
برای حداکثر تأثیر، گونههای پرعطر با رنگ گل کرم یا صورتی را انتخاب کنید؛ این رنگها پس از غروب نور ماه را بهتر منعکس کرده و حشرات شبفعال را هدایت میکند. اگر در فضای محدود کار میکنید، ترکیب گل لاله عباسی با گل لادن و شببو یک «ایستگاه شهد شبانه» میسازد که تنوع حشرات مفید را بالا میبرد.
دلایل کِشت گل لاله عباسی در بالکن و پشتبام؛ آیا میتوان در گلدان نگه داشت؟
گل لاله عباسی (Mirabilis jalapa) بهدلیل ریشههای غدهای بزرگ و توانایی ذخیرهٔ آب، یکی از مقاومترین گلهای مناسب فضای محدود شهری است. اگر نور مستقیمِ حداقل ۴ ساعت در روز روی بالکن یا بام میتابد، این گیاه در یک گلدان ۳۰–۲۵ سانتیمتری با عمق زیاد بهخوبی رشد میکند. خاک باید غنی از مواد آلی و نسبتاً سبک باشد؛ ترکیب ۴۰ ٪ خاکباغچه، ۳۰ ٪ پیتماس و ۳۰ ٪ پرلیت رطوبت و تهویه را متعادل نگه میدارد. با این روش، پیازچهها تا زمستان در خاک باقی میمانند و سال بعد دوباره سبز میشوند.
گل لاله عباسی در برابر وزش باد شهری نیز استقامت دارد، مشروط بر آنکه گلدان سنگین باشد یا در حفاظ چوبی قرار گیرد. یکی از مزایای کاشت گل لاله عباسی در گلدان: کنترل آسانتر رطوبت و کوددهیِ هدفمند است. کافی است هر ۳ هفته یکبار کود مایع ۱۰‑۱۰‑۱۰ نصفِ دوز توصیهشده بدهید.
اگر در مناطق سردسیر هستید، پیش از یخبندان گلدان را به داخل منتقل یا ریزومها را در پیتخشک انبار کنید. بنابراین پاسخ کوتاه این است: بله، لاله عباسی یکگزینهٔ عالی برای بالکن و پشتبام است، بهشرطِ گلدان عمیق، زهکش خوب و نور مستقیم.
کاشت ترکیبی: بهترین همراهان لاله عباسی در طراحی مرزبندی یا فلاورباکس
لاله عباسی با قامت متوسط و رنگهای متنوع، در حاشیهٔ باغچه جلوهٔ چشمگیری دارد. برای ایجاد تضاد رنگی، جلوی آن گل اطلسی سفید یا نیکوتیانا کاشته میشود تا گلهای شببو پس از غروب باهم هماهنگ شوند. در فلاورباکسها، ترکیب با گیاه垂ه مانند عطرچای (Helichrysum) یا پیچک زینتی میتواند حجم سبز و جریان بصری ایجاد کند. از آنجا که لاله عباسی به خاک کمی قلیایی علاقه دارد، همراهانش نیز باید با pH ۷ سازگار باشند، مانند شمعدانی عطری و آلیسوم.
در طراحی باغ صخرهای، لاله عباسی پشت سنگهای بزرگ کاشته میشود تا ریشههای غدهای در تابستان خنک بماند. برای جلب حشرات مفید، کاشت شوید یا ریحان در نزدیکی آن توصیه میشود؛ این گیاهان تلهٔ شته هستند و فشار آفت را از لاله عباسی کم میکنند.
تکثیر گل لاله عباسی
بذرگیری در مورد گل لاله عباسی آسان است و در پاییز انجام می شود. بذرها درشت و سیاه رنگند و تا مدت زیادی روی بوته باقی می مانند اما وقتی کاملاً رسیده شوند به زمین می ریزند. بذرهای جمع آوری شده را باید در قوطی های مقوایی یا پاکت های کاغذی ریخته و در محل خنک که تهویه مناسب داشته باشد نگهداری کرد. در صورتی که بذرها برای مدت یک ماه در یخچال نگهداری شوند بهتر جوانه می زنند. بذرهای لاله عباسی را در اواخر زمستان به خاک بنشانید.
چرخهٔ گلدهی «چهار بعدازظهر»: چرا گل لاله عباسی عصرها باز میشود؟
نام انگلیسی Four‑o’‑clock بیدلیل نیست؛ گلهای لاله عباسی به پدیدهٔ «حرکت نیاستیک شبانهروزی» وابستهاند. سلولهای پایهٔ گلبرگ نسبت به تغییر فشار بخار آب و دما حساساند؛ با خنک شدنِ هوا و افت شدت نور، فشار تورژسانس کاهش یافته و گلبرگها باز میشوند. این زمان معمولاً ۴ تا ۶ بعدازظهر است، ولی در مناطق ابری ممکن است زودتر شروع شود. باز شدن عصرگاهی یک سازگاری تکاملی برای جذب گردهافشانهای شبفعال نظیر بیدها و پروانههای شبپره است. بوی مرکباتی گل، ترکیبی از لینالول و بنزیلبنزوات، در تاریکی پراکندگی بیشتری دارد و حشرات را هدایت میکند.
اگر گیاه در سایهٔ مداوم باشد یا دمای شب بهطور غیرعادی بالا بماند، این چرخه مختل میشود و گلها ممکن است بهطور کامل باز نشوند. برای حداکثر گلدهیِ عصرگاهی، در طول روز نور کامل و شبها دمای خنک ۱۸–۲۰ درجه فراهم کنید. همچنین دوری از تنش آبی در روز، با آبیاری عمیق صبحگاهی، به ثبات ریتم گلها کمک میکند.
روش کاشت بذر گل لاله عباسی
اول مقدار زیادی کود حیوانی پوسیده به زمین اضافه کرده، بیل می زنند و زمین را صاف و خاک را نرم می کنند. سپس با میله ای که قطر آن به اندازه قطر یک مداد باشد، زمین را سوراخ کرده و بذر را در داخل آن قرار می دهند. روی بذرها باید با مخلوطی از خاک نرم و خاک برگ پوشانده شود. بعد از بذرکاری به زمین آب داده و آبیاری همه روزه ادامه پیدا می کند. محلی که در آن لاله عباسی کاشته می شود باید کاملاً آفتابگیر باشد.
روش برداشت و نگهداری بذر لاله عباسی برای کاشت سال آینده
پس از خشکشدن کاسهٔ گل، بذرهای سیاهرنگ و تک دانهای ظاهر میشوند. اجازه دهید تا پوستهٔ بذر کاملاً سخت شود؛ سپس آن را با دستکش جمعآوری کنید، چون لایهٔ بیرونی ممکن است حساسیت پوستی بدهد. برای ضدعفونی سبک، بذرها را ۳۰ دقیقه در محلول ۱۰ ٪ آب اکسیژنه بخیسانید و روی دستمال خشک کنید. عمر جوانهزنی در دمای اتاق فقط یک سال است؛ بنابراین در پاکت کاغذی و ظرف دربسته، با بستهٔ سیلیکاژل، در یخچال ۴ درجه نگهداری کنید.
پیش از کاشت در بهار، پوستهٔ سخت را با کاتر بهصورت خراش سطحی درآورید یا ۶ ساعت در آب ولرم بخیسانید تا سرعت سبزشدن ۲ برابر شود. در بستر استریل با دمای ۲۰–۲۲ درجه، بذرها ظرف ۷–۱۰ روز جوانه میزنند. اگر قصد کاشت انبوه در فضای سبز دارید، بجای بذر میتوانید ریزومهای غدهای را نیز در خاک ماسهای مرطوب انبار کنید؛ این روش گلدهی زودتر و یکنواختتری بههمراه دارد.
شرایط محیط رشد و نگهداری گل لاله عباسی
تا سبز شدن بذرها سطح خاک را نمناک نگه دارید. وقتی گل لاله عباسی به ارتفاع چهار تا پنج سانتی متر رسیدند به تدریج آبیاری را کم کنید. در تابستان به نسبت گرم شدن هوا به آبِ بیشتری احتیاج پیدا می کند اما به طور کلی گیاه کم توقعی است. اواسط تابستان روزانه یک بار به صورت اسپری به آن آب بدهید. همان طور که گفته شد گیاه صبور و مقاومی است و به مراقبت خاصی احتیاج ندارد. برای حاصلخیز کردن زمین می توانید همه ساله قدری کود پوسیده حیوانی به خاک اضافه کنید.
آفات و بیماریهای گل لاله عباسی
شته ها، حشرات برگخوار و حلزون ها بیشترین آفاتی هستند که گل ها را تهدید می کنند. آفات برگخوار و شته ها را با سمومی مثل «مالاتیون» MALATION و یا «دیازینون» DIAZINON نابود کنید. (در مورد غلظت و طرز آماده سازی سم، بروشور آن را به دقت مطالعه کنید). برای از بین بردن حلزون ها، سموم پودرمانندی وجود دارد که باید در سطح خاک پاشیده شود.
راهنمای درمان آفتهای رایج (شته، مگس سفید و تریپس) بدون سم شیمیایی
گرچه لاله عباسی نسبتاً مقاوم است، شیرهٔ پرقند آن گاهی حشرات مکنده را جذب میکند. اولین خط دفاع: شستوشوی هفتگی برگها با دوش پرفشار آب ولرم است. برای کنترل شته و مگس سفید، از ترکیب صابونکاستیل (۵ سیسی در لیتر) و ۵ قطره روغن نعناع بهعنوان اسپری برگی هر سه روز یکبار استفاده کنید. تریپسها اغلب در بافتهای گل مخفیاند؛ کارتهای زرد چسبنده نزدیک شاخههای گل نصب کنید تا جمعیت بالغ مهار شود.
در آلودگی شدید، اسپری روغن نیم (۲ ٪) در غروب، وقتی دمای زیر ۳۰ درجه است، کارساز خواهد بود. حتماً ۲۴ ساعت بعد، گیاه را از آفتاب مستقیم دور نگه دارید تا سوختگی برگی رخ ندهد. کفشدوزک بومی و بالتوری سبز نیز شکارچی طبیعی شتهها هستند؛ کاشت گیاهان تله مثل شوید یا جعفری در کنار لاله عباسی آنها را جذب میکند و تعادل زیستی را برقرار نگه میدارد.
کوددهی هوشمند: چه زمانی و چه نوع کودی بیشترین گل لاله عباسی را تضمین میکند؟
لاله عباسی به خاک متوسط اکتفا میکند، اما برای موج گلدهی مداوم، استراتژی «کم و پیوسته» بهترین نتیجه را دارد. از ابتدای رشد تا شروع غنچهها، هر ۲ هفته کود مایع ۱۲‑۴‑۸ (نیتروژن بالا) استفاده کنید تا شاخسارهٔ قدرتمند شکل بگیرد. پس از مشاهدهٔ اولین جوانهها، فرمول را به ۵‑۱۰‑۱۰ تغییر دهید؛ فسفر و پتاسیم بالا تولید گل و دوام رنگ را افزایش میدهد. اگر از کود ارگانیک استفاده میکنید، چایکمپوست رقیقشده (۱ به ۵) هر ۱۰ روز یکبار کافی است. نکتهٔ کلیدی آن است که کوددهی را یک روز پس از آبیاریِ عمیق انجام دهید تا ریزومها نسوزند. در اقلیمهای گرم وخشک جنوبی، پایان تابستان کوددهی را متوقف کنید تا گیاه به خواب زمستانی برود و انرژی در ریزوم ذخیره شود.
مشکلات متداول: علت زرد شدن برگ یا ریزش غنچه های گل لاله عباسی چیست؟
زردی پایین برگها اغلب نشانهٔ کمبود نیتروژن یا آبیاری بیشازحد است. ابتدا رطوبت خاک را بررسی کنید؛ اگر تا عمق ۵ سانتیمتر خیس بود، آبیاری را ۴–۵ روز متوقف کنید. برای رفع کمبود عناصر، یک نوبت کود آهن کلاته (۲ گرم در لیتر) و یک هفته بعد محلول اوره ۰٫۵ ٪ اسپری کنید. ریزش غنچهها معمولاً از شوک دمایی (بالای ۳۵ درجه یا زیر ۱۵ درجه) ناشی میشود. در گرمای سوزان، یک سایهبان توری ۳۰ ٪ نصب و آبیاری قطرهای غروب را جایگزین آبیاری ظهر کنید. بیماری ویروسی موزائیک هم میتواند خطوط زرد روی برگ ایجاد کند؛ در این صورت گیاه آلوده حذف و ابزار باغبانی استریل شود. با این اقدامها، ۹۰ ٪ مشکلات زردی و ریزش در لاله عباسی مهار میشود.
آیا گل لاله عباسی برای حیوانات خانگی سمی است؟ نکات ایمنی در محوطه سازی
بذر و ریزوم گل لاله عباسی حاوی آلکالوئید تریگینین هستند که در صورت بلع، میتواند موجب تهوع و اسهال خفیف در سگ و گربه شود؛ البته میزان سمیت آن کمتر از دیفنباخیا یا خرزهره است. برای پیشگیری، بذرها را در دسترس حیوانات قرار ندهید و در محوطه سازیِ حیاط منازل دارای پت، گیاه را لابهلای گونههای خاردار یا در گلدان مرتفع بکارید. در صورت جویدن ساقه، معمولاً تنها تحریک دهانی رخ میدهد و مصرف کربن فعال زیر نظر دامپزشک کافی است. اگر قصد کاشت در مدرسه یا محوطهٔ بازی دارید، توصیه میشود انواع پاکوتاه را انتخاب و تابلو «غیرخوراکی» نصب کنید. با رعایت این نکات، لاله عباسی خطری جدی برای حیوانات خانگی و کودکان نخواهد داشت.